جمعه ۱ تیر ۱۳۹۷ ۲۲ ژوئن ۲۰۱۸
ویجت ها و آخرین اخبار
تیتر یک و اخبار برگزیده
آخرین اخبار، ویجت ها و جدول ها

بافت‌ های فرسوده به محدوده هایی از شهر اطلاق می شود که به طور معمول از نظر سطح خدمات و کیفیت رفاهی، بهداشتی و امنیتی در مقایسه با سایر نقاط شهری در وضعیت نامطلوبی به سر برده و انبوهی از معضلات اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی آن ها را احاطه کرده اند.
بافت‌ های فرسوده به محدوده هایی از شهر اطلاق می شود که به طور معمول از نظر سطح خدمات و کیفیت رفاهی، بهداشتی و امنیتی در مقایسه با سایر نقاط شهری در وضعیت نامطلوبی به سر برده و انبوهی از معضلات اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی آن ها را احاطه کرده اند.

به گزارش امروز آنلاین، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، بافت های فرسوده آسیب پذیرترین نقاط شهر به هنگام وقوع حوادث و بلایایی چون آتش سوزی و زلزله به شمار می روند چرا که ناپایداری ساختمان ها، تراکم جمعیت و معابر باریک و غیراستاندارد امداد و نجات را کند و در مواقعی امکان ناپذیر می سازد.

بافت های فرسوده از اصلی ترین معضل کلانشهرها به شمار می رود. هم اکنون در بافت های فرسوده در سراسر کشور معادل ۹ میلیون نفر یعنی حدود ۳ میلیون خانوار ساکن هستند. بنابراین احیا و بازسازی بافت های فرسوده از جمله مهمترین برنامه های در دستور کار دولت ها و مدیریت شهرداری ها در دوره های مختلف بوده است. در حال حاضر مساحت این مناطق در تهران نیز سه هزار و ۲۷۰ هکتار است و ۱۵درصد از جمعیت شهری پایتخت در این بافت ‌ها زندگی می ‌کنند.

طرح و برنامه های متعددی از دهه ۷۰ تاکنون برای احیای این مناطق در شهرها اجرا شده است که هر کدام به دلایلی نیمه تمام مانده و ما هنوز شاهد بافت های فرسوده وسیعی در کلانشهرها هستیم. اکنون بار دیگر دولت دوازدهم در این راستا گام برداشته است.

وعده های تازه دکتر «حسن روحانی» رئیس جمهوری برای اصلاح بافت های فرسوده در سال ۹۷، امیدها را به تعیین تکلیف این بخش از مناطق شهری که در انبوهی از چالش های اقتصادی و زیست محیطی غرق شده اند، افزایش داد. غیرمقاوم بودن ساختمان ها و فرسودگی اصلی ترین مولفه بافت های فرسوده به شمار می روند که وضعیت ناپایداری برای محل زندگی ساکنان این طور مناطق ایجاد کرده و جان و سلامتی افراد را تهدید می کند. آسیب پذیری بالای این مناطق در کنار حجم بالای مشکلات اجتماعی نیز بر ضرورت توجه به این بخش شهرها می افزاید.

** بافت های فرسوده، بلای جان شهرها

بافت های فرسوده یکی از اصلی ترین چالش های شهرهایی است که به سوی توسعه در حال حرکت هستند. در حال حاضر بسیاری از شهرها و برخی روستاهای کشور با مساله بافت فرسوده مواجه هستند. چنین معضلی در هنگام وقوع بلایایی چون زلزله و سیل نمود بیشتری می یابد چرا که بیشترین تخریب و آسیب جانی و مالی در بخش بافت فرسوده به دلیل ناپایداری محل سکونت و نبود استانداردهای لازم رخ می دهد.

از آنجایی که در سال های اخیر روند توسعه شهری، رشدی روزافزون اما ناپایدار به خود گرفت، بخش هایی از شهرها بدون رعایت ضوابط و مقررات معماری و شهرسازی شکل گرفت و بخشی هایی دیگر نیز در برابر نوسازی مقاومت کرده و بافت سنتی خود را حفظ کردند. همین موضوع، بافت های فرسوده را با انبوهی از چالش های عمیق اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و زیست محیطی روبه رو ساخته است که خود عاملی بر عقب نگاه داشته شدن شهرها از مسیر توسعه پایدار و استاندارد به شمار می رود.

نبود نظارت بر ساخت و ساز و الگوی مناسب تفکیک زمین، بی توجهی به نیازهای خدماتیِ جمعیت ساکن و عدم توجه به مسائل ایمنی عامل عمده ای در شکل گیری و مانایی چنین بافت هایی در ساختارهای شهری است. چنین مسائلی ناشی از عملکرد یه ماهه و چند ماهه مردم و مسئولان نبوده است بلکه نبود مدیریت منسجم شهری در دهه های مختلف و اجرای ناقص برنامه ها بر باعث پایداری بافت های فرسوده شهری افزوده است.

جدا از مسائل ساخت وساز و خدمات شهری، بافت های فرسوده در انبوهی از مشکلات اجتماعی و فرهنگی درگیر شده اند؛ به طور معمول آمار جرم و بزهکاری به دلیل داشتن بافتی شبیه به حاشیه در این گونه مناطق بالا است. ساکنان این مناطق عمدتا از گروه های کم درآمد جامعه هستند. کیفیت زندگی، سطح خدمات، بهداشت و رفاه شهری، وضعیت کسب و کار و رونق اقتصادی در این مناطق نسبت به مناطق متوسط شهر پایین است. مشکلات زیست محیطی نیز چالش عمده بافت های فرسوده به شمار می رود که خود منشاء مشکلات دیگری است.

این گونه مناطق همچنین، در برابر بروز بلایای طبیعی مانند زلزله به دلیل فاصله داشتن از استانداردهای نوسازی و ساخت نسبت به سایر نقاط شهر آسیب پذیرتر بوده و در صورت بروز چنین حوادثی امدادرسانی به دلیل تخریب بالا، تراکم جمعیت، غیراستاندارد بودن معابر، نفوذناپذیری در شبکه دسترسی ها، امکان پذیر نخواهد بود.

مشکلات در روابط اجتماعی به دلیل تراکم بالای جمعیت، فقر امکانات تفریحی، رفاهی و بهداشتی مانند پارک، زمین بازی، درمانگاه، مراکز خرید، منجسم نبودن شبکه تاسیسات و زیرساخت های شهری و اخلال در وضعیت بصری از دیگر مشکلاتی که ساکنان بافت های فرسوده با آن دست و پنجه نرم می کنند.

در سال های گذشته بارها مسئولان شهری نسبت به معضل بافت های فرسوده در هنگام زلزله یا آتش سوزی هشدار داده اند. از این رو، نوسازی بافت های فرسوده به ویژه در کلانشهرها یکی از اهداف مدیران شهری و دولتی است. در طرح جامعه شهر تاکید تهران به دلیل پیچیده بودن بافت فرسوده، سالانه باید ۵ درصد از این مناطق نوسازی شوند.

** گام های دولت دوازدهم برای ساماندهی بافت های فرسوده

نوزدهم بهمن ماه امسال طرح متفاوت نوسازی بافت ‌های فرسوده در قالب برنامه ملی بازآفرینی شهری به فرمان رئیس‌ جمهوری آغاز شد. این برنامه که گفته می شود نتیجه توجه به سه چالش ساکنان بافت فرسوده و بدمسکن، خانه اولی ها و تخریب های ناشی از زلزله اخیر کرمانشاه است، با هدف احیای بیش از یکهزار محله فرسوده در پنج سال و افزایش سرانه های خدماتی در حال اجرا است.

بر پایه این طرح قرار است هزار و ۳۳۴ محله از بافت های فرسوده و ناکارآمد شهری در کل کشور نوسازی و مقام سازی شده و کلیه امکانات روبنایی و زیربنایی، فضاهای فرهنگی، شهری و اجتماعی و اقتصادی در هر محله ارتقا یابد.

بنابر تاکید رئیس جمهوری در مراسم آغاز برنامه ملی بازآفرینی، اجرای این طرح سرمایه مردم را افزایش می ‌دهد، محله‌ ها ‌را نو و نشاط ایجاد می‌ کند و وقتی بخش مسکن فعال شود، سایر بخش‌ های اقتصادی را هم فعال می‌ کند و در نتیجه اشتغال ایجاد می ‌شود.

بر پایه این طرح به افرادی که ۸۰ متر ساختمان فرسوده دارند، ۱۰۰ متر ساختمان جدید داده خواهد شد. زمین نیز به صورت رایگان در اختیار توسعه گرها قرار می گیرد. توسعه ‌گر دو برابر منازل فرسوده یک محل خانه می ‌سازد که ۵۰ درصد آن را در اختیار مردم همان محل قرار می ‌دهد و ۵۰ درصد باقیمانده هم به خود توسعه‌ گر تعلق دارد و دولت فروش سریع آن را با قیمت عاقلانه تضمین می کند. شهرداری از توسعه‌ گر پول پروانه نمی گیرد و در نقشه هم به او کمک می‌ کند. دولت تمام امور زیربنایی محله را برعهده گرفته و رونماها مثل مدرسه، آتش نشانی، کلانتری و مسجد را شهرداری و دولت برعهده می گیرد. بانک ها هم به توسعه ‌گر سریع وام می دهد.

همچنین به زوج خانه اولی به هر میزان که در صندوق پس انداز مسکن سرمایه گذاری کند، شش برابر یا بیشتر از آن وام داده می شود. نرخ سود تسهیلات نیز اندک خواهد بود.

پیشتر نیز طرح هایی مشابه این طرح با عناوینی چون مسکن معوض، مسکن پایاپای و مسکن پیشگام با هدف احیای بافت های فرسوده اجرا شده بود اما هیچ یک به صورت کامل اجرایی و این معضل از سر راه توسعه شهری برداشته نشد.

اکنون نیز برخی نگاه ها موفقیت این طرح را در گروی اقداماتی چون تعهد در پرداخت تسهیلات ساخت بدون سپرده می دانند چرا که بررسی‌ روند طرح‌ های نوسازی در سال ‌های گذشته نشان می ‌دهد یکی از مهم ‌ترین دلایل عدم موفقیت طرح‌ های نوسازی از اوایل دهه ۸۰ تاکنون، جدی نگرفتن پرداخت تسهیلات پیش‌ بینی شده در مصوبات دولتی بوده است.

همکاری همه دستگاه های دولتی و عمومی در اجرای این طرح نیز شرط دیگر نتیجه بخش بودن برنامه احیای بافت های فرسوده خواهد بود. به باور برخی کارشناسان شهری و مسکن، این طرح نباید تنها در قالب طرح های نوسازی یا خانه سازی اجرا شود بلکه توجه به کمبود سرانه های خدماتی و رفاهی نیز مساله بسیاری مهمی است که در طرح های پیشین از آن غفلت شد.

عده ای نیز معتقدند این طرح دولت برای نوسازی بافت ها فرسوده پرهزینه و زمان بر خواهد بود و همین مساله پایان آن در دولت دوازدهم را با ابهام روبه رو ساخته است. عدم جذابیت سرمایه گذاری در این طرح برای بخش خصوصی نگرانی دیگر در اجرای کامل طرح است. شماری نیز معتقدند با الگوی واحد نمی توان معضل همه بافت های فرسوده را حل کرد چراکه هر منطقه در ارتباط با مسائل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی خود دارای بافت های متفاوتی است.

به رغم همه اما و اگرها، توجه دولت به این معضل شهری و عزم جدی برای از بین بردن آن، گامی مهم در راستای ارتقای توسعه شهری ارزیابی می شود و هراس موجود نسبت به وضعیت امنیتی و رفاهی این مناطق را از بین می برد. نباید از یاد برد که ساکنان بافت های فرسوده و دستگاه های دولتی دو سر این طرح هستند که در به ثمر رسیدن آن نقش برجسته ای خواهند داشت.

منبع: irna.ir

ارسال دیدگاه:

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

جهت ارسال دیدگاه خود ابتدا بر روی کادر «من ربات نیستم» کلیک کنید.
پس از تایید، دکمه «ارسال دیدگاه» نمایان خواهد شد که با کلیک بر روی آن می توانید دیدگاه خود را ارسال نمایید..